|
- Rozstanie z rodzicami - Funkcjonowanie w grupie - Trudności z wykonywaniem niektórych zadań, poleceń stawianych przez nauczycieli - Konflikty z rówieśnikami - Problemy ze spożywaniem posiłków - Problemy z samoobsługą
ROZSTANIE Z RODZICAMI Dziecko zna środowisko domowe i funkcjonuje w nim pewnie bez lęków i obaw. Kiedy przychodzi do przedszkola zastaje zupełnie nieznaną dla siebie sytuacje: nowe miejsce, inne zabawki, zamiast mamy lub babci – nauczycielka i gromadka nieznanych dzieci. Jest otwarte na wszystkie docierające do niego bodźce, nie potrafi ich selekcjonować, bronić się przed nimi, chłonąć ze świata to, co dobre i złe wchłania także nasze nastroje. Jeśli rodzic jest zdenerwowany, nieprzygotowany psychicznie do rozstania z dzieckiem, nie ufa nowemu środowisku, opiekunom, nauczycielom wysyła w sposób niewerbalny sygnały, które dziecko odbiera jako informacje, że czeka je coś złego. Dlatego rodzic powinien zadbać o spokojnie zorganizowane poranki bez pośpiechu, napięcia i zniecierpliwienia. Chodzenie do przedszkola powinno być traktowane jako sprawa zupełnie naturalna- „podobnie jak tata chodzi codziennie do pracy, brat, siostra do szkoły, ty jesteś już taka duża, że możesz wreszcie chodzić do przedszkola”. Gdy chodzenie do przedszkola jest dla dziecka koniecznością, należy być konsekwentnym i nie okazywać wobec niego wahania. Dziecko powoli zrozumie, że przedszkole jest jego „obowiązkiem” a na pewno już niedługo stanie się dla niego przyjemnością. Przerywanie rytmu chodzenia do przedszkola kilkoma dniami „odpoczynku” u babci przedłuża niepotrzebnie okres adaptacji. Pożegnanie powinno odbywać się bez pośpiechu a jednocześnie bez zbędnego przedłużania samego momentu rozstania. Pobyt rodzica w Sali z dzieckiem, przedłuża tylko niepotrzebnie jego niepokój z jego rozstaniem oraz utrudnia nawiązanie pełnego kontaktu z innymi dziećmi. Najkorzystniej jest pozostawić dziecko pod opieką n-elki, która najlepiej zorganizuje mu czas. Dzięki temu nawet bardzo rozpaczające przy rozstaniu dziecko szybko uspokaja się, oswaja i nawiązuje kontakt z rówieśnikami. FUNKCJONOWANIE W GRUPIE Dzieci 2-3 letnie łatwo ulegają zmęczeniu lecz szybko regenerują swe siły. Na krótko również potrafią skupić się na jednym przedmiocie, stad też krótkotrwały wysiłek należy przeplatać częstym odpoczynkiem umożliwiającym zmianę pozycji ciała i zaspakajającym potrzebę ruchu. Brak umiejętności samoobsługowych powoduje uzależnienie od pomocy dorosłych. Małe dzieci łatwo tracą poczucie bezpieczeństwa, które jest niezbędnym warunkiem równowagi psychicznej, dlatego ważna jest obserwacja jego zachowania, aby wiedzieć i orientować się kiedy potrzeba jest ingerencja, kogo trzeba ośmielić kogo pocieszyć lub też zachęcić do zabawy. Kontakty okolicznościowe z dziećmi występują podczas całego dnia, obfitują niejednokrotnie w różne nieprzewidziane sytuacje, na które trzeba umieć właściwie zareagować. Gotowość do dzielenia z dziećmi ich przeżyć, poznawanie dziecięcych zainteresowań, przychodzenie z pomocą w razie potrzeby, sprawiedliwe rozstrzyganie sporów, wszystko to wychowuje dziecko, zbliża je do wychowawcy oraz umacnia poczucie bezpieczeństwa. Pozostawiając dziecku możliwie dużo swobody, trzeba ja jednak ograniczyć wymaganiami racjonalnego trybu życia i koniecznością przestrzegania norm współżycia społecznego, gdyż atmosferę spokoju warunkuje ład i porządek w przedszkolu. Do tego potrzebne jest pewne zdyscyplinowanie dzieci zgodne z ich możliwościami rozwojowymi. Aby to osiągnąć należy ustalić najważniejsze zasady i zwyczaje obowiązujące w zabawie, we wzajemnym współżyciu. Dobrą metodą są objaśnienia połączone z pokazami. Prace n-lki ułatwia naturalna skłonność małego dziecka do naśladownictwa. Trzylatek chętnie podporządkowuje się wychowawcy stawiającemu wymagania w sposób łagodny, ale stanowczy bez okazywania zdenerwowania, które potem udzieliłoby się dziecku i wyzwoliło w nim chęć przekory. Kontakty małych dzieci z otoczeniem utrudnia ich mało komunikatywna mowa. Myślenie dopiero wchodzi w fazę konkretno- wyobrażeniową, Dlatego tez nauczycielka nie powinna używać słów, które nie SA dziecku jeszcze znane. Słowom powinno z reguły towarzyszyć działanie. Dobrze jest pozwolić dziecku się wyżalić i podtrzymać go na duchu. Warto rozpoznać sytuacje trudne i podpowiedzieć sposoby ich rozwiązania. Dziecko powinno wiedzieć, że może w takich chwilach zaufać swojej Pani tak samo jak mamie.
TRUDNOŚCI Z WYKONYWANIEM NIEKTÓRYCH ZADAŃ, POLECEŃ STAWIANYCH PRZEZ NAUCZYCIELI Dziecku należy stawiać jasno określone wymagania. Wymagania muszą być zrozumiałe dla dziecka i stałe. Nauczyciel poprzez prowadzone obserwacje przeprowadza analizę możliwości dzieci ich dodatkowych predyspozycji. Dostosowuje zadania do możliwości dziecka. Stosuje zasadę stopniowania trudności organizuje atrakcyjne zabawy i zajęcia wskazuje dziecku mocne strony. Stosuje pochwały zachęcające do podejmowania zadań. Prowadzi indywidualną pracę z wychowankiem. N-l chwali dziecko nawet za najmniejsze osiągnięcia. Kształtuje u dziecka wiarę w siebie poprzez akceptację i dostosowanie wymagań do jego możliwości. N-l wspomaga rozwój dziecka w atmosferze akceptacji i bezpieczeństwa, pozwala dziecku na swobodę, samodzielność a zarazem udziela mu pomocy z zachowaniem cierpliwości i wyczucia.
KONFLIKTY Z RÓWIEŚNIKAMI Do chwili uczęszczania do przedszkola dziecko najczęściej spędzało czas z rodzina. Zdarza się więc, że po prostu nie umie bawić się z rówieśnikami (nie chce Dzielic się zabawkami, rządzi innymi dziećmi, obraza się, gdy nikt nie chce go słuchać) Należy postarać się, aby maluch również poza przedszkolem często przebywał z kolegami. Namawiajmy, by zapraszał ich do domu i sam odwiedzał. Sytuacje konfliktowe pojawiają się, kiedy dzieci: chcą być stale zauważane, sprawia im satysfakcję i zadowolenie kiedy wygrywają pojedynek, naśladują zachowanie starszych kolegów, szukają sposobu na rozładowanie emocji. Dzieci muszą poznawać zasady zgodnego współżycia w grupie. Maluchy wola wyrywać zabawkę niż poprosić lub poczekać na swoja kolej, reagują w sposób najprostszy dając upust zniecierpliwieniu i złości chcą dominować. Próbują narzucić swoja zabawę lub własne zasady. Nie rozumieją zagrożenia bo nie poznały skutków i konsekwencji złego zachowania, nie nabyły umiejętności społecznych, zasad współżycia, grzeczności, nie przeszkadzania innym. Nie potrafią szukać lepszych rozwiązań w trudnych i konfliktowych sytuacjach. Dziecko nauczy się i pozna te wszystkie zasady jeśli rodzice, n-lki będą pokazywać i korygować zachowanie, pomagać, wspierać właściwe zachowania i postawę. Musi ono jednak przebywać w grupie, musi zdobywać doświadczenia spokojnie i bez pokrzykiwania i strofowania, kiedy nie zmusza się je do biernego podporządkowania, nie straszy i nie izoluje od innych dzieci, aby mieć święty spokój.
PRAKTYCZNE RADY W KONFLIKTOWYCH SYTUACJACH Nie musimy reagować natychmiast, gdy tylko zauważymy początek konfliktu, dajmy dzieciom trochę czasu na zdobywanie ważnych doświadczeń w rozstrzyganiu sporów. Jeśli konflikt ma szansę szybko wygasnąć starajmy się nie być stroną w konflikcie dni sędzia. Należy jednak kontrolować dyskretnie rozwój dalszych zdarzeń, aby zapanować nad sytuacją kiedy będzie taka konieczność. Kiedy konflikt się rozwija trzeba spokojnie i jednoznacznie skrytykować zachowanie dzieci( muszą wiedzieć co im wolno a na co pozwolenia nie mają). Rozdzielone i wzburzone dzieci najlepiej najpierw na chwilkę posadzić, aby ochłonęły, uspokoiły się i same postarały się ustalić przyczynę i źródło konfliktu (niech opowiedzą co czują i czy jeszcze pozostało przyczyną złości oraz co można zrobić aby załagodzić konflikt. (po krótkiej przerwie najlepiej zaproponować inną zabawę). Nie należy lekceważyć istoty i wagi dziecięcych problemów(bardzo ważne jest aby pomagać dzieciom w wyjaśnianiu przyczyny sporu, ale każde mogło spokojnie powiedzieć o co poszło. Najwięcej korzyści wyniosą dzieci jeśli same znajdą rozwiązanie problemu. Rozwiązanie narzucone przez dorosłego, który wystepuje w roli arbitra nie ułatwia poznawania przyczyny sporu przez dziecko i poszukiwania alternatywnych rozwiązań. Ponieważ dziecko uczy się najszybciej i najefektywniej doświadczając, pozwólmy im to na to i zaufajmy, traktujmy je jak mniej doświadczonych lecz pełnoprawnych małych ludzi.
PROBLEMY ZE SPOŻYWANIEM POSIŁKÓW Przyczyny braku apetytu w przedszkolu mogą być różne, a niwelowanie ich uzależnione jest od odpowiedniej reakcji n-la. Bardzo złe jest zmuszanie dziecka do jedzenia, jeśli ono nie przejawia ku temu chęci. Maluch kojarzy sobie posiłki z czymś nieprzyjemnym i nie chce jeść. W razie wyjątkowej niechęci dziecko do potrawy należy porozumieć się z rodzicami celem uzyskania informacji, czy wynika ona z chwilowego uprzedzenia, czy z przeciwwskazań zdrowotnych. Dokładny wywiad z rodzicami dotyczący żywienia dziecka- upodobania, wskazania dietetyczne (ankieta) ma na celu zminimalizować trudności maluchów związane ze spożywaniem posiłków.
PROBLEMY Z SAMOOBSŁUGĄ Niski poziom opanowania czynności samoobsługowych wywołuje u dzieci najwięcej negatywnych reakcji i różnych form protestu. Jest to główny czynnik utrudniajacy szybka adaptację. Łagodny start w środowisko przedszkolne może m. In zapewnić opanowanie umiejętności samoobsługowych. Poziom opanowania tych umiejętności ma wpływ na poczucie bezpieczeństwa i niezależności dziecka. Zarówno w przedszkolu jak i w domu dajemy dziecku szansę systematycznych ćwiczeń w celu opanowania czynności: samodzielne jedzenie łyżką, mycie rąk, samodzielne korzystanie z toalety, zdejmowanie i ubieranie podstawowych części garderoby, rozpoznawanie swoich rzeczy. Należy się starać, by dziecko doświadczało w przedszkolu jak najmniej sytuacji trudnych. Wtedy jest szansa na to, że dziecko będzie się identyfikować z przedszkolem, znajdować w nim swoje miejsce a najważniejsze- będzie przezywać poczucie rozwoju i samorealizacji.
Mgr Barbara Kosińska Dyrektor Przedszkola Niepublicznego Cypisek |